Chờ tín hiệu thuận cho đầu tàu đường cao tốc quốc gia

Thứ năm, 27/12/2018 21:25 GMT+7
Sự tồn tại của VEC trong vai trò dẫn dắt phát triển đường cao tốc quốc gia đang neo cả vào việc đơn vị này có tiếp tục thực hiện lộ trình tái cơ cấu nguồn vốn đầu tư 5 dự án được Thủ tướng phê duyệt cách đây 5 năm hay không.

Cao tốc TPHCM - Long Thành - Dầu Giây

Chờ “đèn xanh”

Theo thông tin của báo Đầu tư, Bí thư Ban cán sự Đảng, Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải (GTVT) Nguyễn Văn Thể vừa thừa ủy quyền của Bí thư Ban Cán sự, Thủ tướng Chính phủ, thay mặt Ban Cán sự Chính phủ ký Báo cáo Bộ Chính trị về tình hình hoạt động và tái cơ cấu tài chính 5 dự án đường cao tốc do Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC) làm chủ đầu tư.

Đây là một trong những nội dung quan trọng “sống còn” mà Bộ GTVT – đơn vị khai sinh ra VEC vào năm 2004 phải kiên trì theo đuổi dù tổng công ty 100% vốn Nhà nước này đã chính thức về “mái nhà” Ủy ban Quản lý vốn tại doanh nghiệp Nhà nước từ tháng 10/2018.

“Đây đều là những vấn đề quyết định đến sự tồn tại và phát triển của VEC trong vai trò là đơn vị dẫn dắt các thành phần kinh tế tư nhân thực hiện chiến lược phát triển hệ thống đường cao tốc quốc gia trong thời gian tới”, lãnh đạo Bộ GTVT đánh giá.

Cụ thể, Ban Cán sự Đảng Bộ GTVT đề nghị Bộ Chính trị chấp thuận chú trương cho phép VEC được tiếp tục thực hiện Quyết định số 2072/QĐ-TTg ngày 8/11/2013 của Thủ tướng Chính phủ với các số liệu chính yếu đã được cập nhật, phù hợp với thực tế triển khai 5 dự án đường cao tốc là Cầu Giẽ - Ninh Bình; Tp.HCM – Long Thành – Dầu Giây; Nội Bài – Lào Cai; Đà Nẵng – Quảng Ngãi và Bến Lức – Long Thành.

Theo đó, tổng giá trị dự kiến thực hiện của 5 Dự án này là 117.719 tỷ đồng (thay cho 125.572 tỷ đồng), trong đó Nhà nước đầu tư trực tiếp vào dự án là 54.425 tỷ đồng, chiếm 46,2% (thay cho 71.603 tỷ đồng, chiếm 57%); VEC huy động và tự trả nợ 63.294 tỷ đồng, chiếm 53,8% (thay cho 53.969 tỷ đồng, chiếm 43%). Ban cán sự Đảng Bộ GTVT cũng đề nghị Bộ Chính trị cho phép chuyển toàn bộ số vốn 34.757 tỷ đồng vay ODA từ vay lại sang cấp phát trực tiếp cho các dự án do VEC làm chủ đầu tư; đồng thời chuyển 5.334 tỷ đồng từ trái phiếu Chính phủ sang cấp phát trực tiếp cho các dự án do VEC làm chủ đầu tư.

Trong trường hợp Bộ Chính trị chấp thuận 3 nội dung này, Ban cán sự Đảng Bộ GTVT kiến nghị Bộ Chính trị giao Chính phủ báo cáo Quốc hội, Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về chủ trương Nhà nước đầu tư vào các dự án đường cao tốc do VEC làm chủ đầu tư theo Quyết định 2072/QĐ-TTg ngày 8/11/2013 của Thủ tướng Chính phủ về việc tái cơ cấu nguồn vốn đầu tư 5 dự án đường bộ cao tốc của VEC, bao gồm việc chuyển đổi vốn vay nước ngoài từ cho vay lại sang cấp phát ngân sách Nhà nước (bao gồm số vốn đã giải ngân từ 8/11/2013 đến hết năm 2015 và số vốn đã giao kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016 - 2020) và ngân sách Nhà nước trả nợ gốc và lãi trái phiếu công trình do VEC phát hành được Chính phủ bảo lãnh.

Một nút thắt lớn khác cũng cần nhận được sự chấp thuận của Quốc hội, Thường vụ Quốc hội là việc cho phép bổ sung các khoản vốn theo Quyết định số 2072/QĐ-TTg vào kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016-2020 và dự kiến sử dụng nguồn dự phòng kế hoạch đầu tư công trung hạn để quyết toán ngân sách Nhà nước.

“Đề nghị Bộ Chính trị xem xét giao Chính phủ rà soát số liệu cụ thể, xác định số vốn đầu tư đã phân bổ và giải ngân các năm và bố trí dự toán chi đầu tư phát triển cho Bộ GTVT để quyết toán các dự án do VEC làm chủ đầu tư theo quy định và chỉ đạo Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp nghiên cứu xây dựng phương án tái cơ cấu mô hình tổ chức và hoạt động của VEC phù hơp với chủ trương chỉ đạo của Bộ Chính trị và Quốc hội”, Bí thư Ban cán sự Đảng, Bộ trưởng Bộ GTVT thay mặt Chính phủ đề xuất.

Rào cản lớn

Quyết định số 2072 của Thủ tướng Chính phủ được các chuyên gia đánh giá là “lối mở lớn cho đầu tàu phát triển đường cao tốc”. Tại Quyết định này, Thủ tướng Chính phủ đồng ý chuyển toàn bộ số vốn ODA tại 5 dự án đang được thực hiện theo hình thức cho vay lại sang hình thức Nhà nước đầu tư trực tiếp; số vốn 2.500 tỷ đồng đã được ngân sách Nhà nước (NSNN) ứng cho 2 dự án: Cầu Giẽ - Ninh Bình và Nội Bài – Lào Cai được chuyển thành vốn NSNN đầu tư trực tiếp cho dự án; số vốn 4.399,7 tỷ đồng trái phiếu công trình được Chính phủ bảo lãnh đã phát hành cho Dự án Cầu Giẽ - Ninh Bình và Nội Bài – Lào Cai cùng các khoản lãi phát sinh cũng được Nhà nước tiếp nhận và chuyển thành vốn NSNN đầu tư trực tiếp.

Đối với các khoản vốn vay OCR/IBRD từ các định chế tài chính như Ngân hàng Thế giới, Ngân hàng Phát triển châu Á tại 5 dự án vẫn tiếp tục thực hiện cơ chế vay lại theo quy định hiện hành. VEC thực hiện thu phí các dự án để trả nợ phần vốn vay thương mại này.

Bên cạnh đó, cùng với việc đề xuất điều chỉnh tăng vốn điều lệ theo chủ trương đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt từ 1.000 tỷ đồng lên 72.602 tỷ đồng vào năm 2019, VEC cũng đã xây dựng và được Bô GTVT phê duyệt phương án tài chính với điểm nhấn là cơ chế hòa chung dòng tiền của 5 dự án để hỗ trợ cho nhau khi thanh toán các khoản nợ đến hạn, thiếu hụt tạm thời.

Đây là cơ chế được đánh giá là giúp VEC vừa chủ động được tài chính, vừa xác lập hoạt động của đơn vị này được vận hành theo đúng tính chất của một doanh nghiệp. Về bản chất, VEC là tổng công ty nhà nước thay mặt Chính phủ đầu tư hệ thống đường cao tốc quốc gia, nên việc Nhà nước tham gia góp vốn trực tiếp, dù với khối lượng rất lớn vẫn không làm thay đổi tính chất của các dự án, cũng như tỷ lệ nợ công.

“Sau 4 năm triển khai Quyết định 2072, VEC từ mất cân đối tài chính đã chuyển sang ổn định, đảm bảo trả các khoản vay đúng hạn; doanh thu từ hoạt động đầu tư tăng trung bình 20%/năm. Đặc biệt, Nhà nước đã không còn phải hỗ trợ VEC 30.787 tỷ đồng do thiếu hụt dòng tiền để trả nợ cho Dự án Nội Bài – Lào Cai và Đà Nẵng – Quảng Ngãi”, Tiến sỹ Mai Tuấn Anh, Chủ tịch HĐTV VEC cho biết.

Được biết, việc ban hành Quyết định số 2072 đã được các Bộ, ngành liên quan nghiên cứu, vận dụng mô hình các nước như Nhật Bản, Hàn Quốc. Nếu không có Quyết định số 2072/QĐ-TTg thì doanh thu các dự án không đủ để trả nợ. Khi đó Nhà nước sẽ phải trả nợ thay toàn bộ các thiếu hụt, VEC sẽ rơi vào tình trạng phá sản, các nhà tài trợ sẽ rút vốn vay, Nhà nước và VEC đều mất uy tín.

Tuy nhiên, để VEC được tiếp tục thực hiện Quyết định số 2072, đơn vị này vẫn còn phải vượt qua 2 vướng mắc cơ chế rất lớn khác  là Nghị quyết số 07 – NQ/TƯ ngày 18/11/2016 của Bộ Chính trị về chủ trương giải pháp cơ cấu lại ngân sách nhà nước quản lý nợ công và Nghị quyết số 25/2016/QH14 của Quốc hội về kế hoạch tài chính 5 năm quốc gia giai đoạn 2016-2020, trong đó có quy định: “Không chuyển vốn vay về cho vay lại, bảo lãnh Chính phủ thành vốn cấp phát ngân sách Nhà nước. Không sử dụng ngân sách nhà nước để cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước”.

Mặc dù Nghị quyết số 07-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 25/2016/QH14 cùa Quốc hội không ghi điều khoản hồi tố, song thực tế việc quyết toán phần vốn nhà nước đầu tư trực tiếp vào các dự án của VEC rất khó khăn do Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính không thể đưa vào dự toán NSNN các năm, điều này dẫn đến nhiều khó khăn pháp lý và cơ chế-hoạt động của VEC khi thực hiện các dự án đang triển khai (như kế hoạch giao vốn, ký hiệp định vay phụ) và đầu tư các dự án mới, cũng như kế hoạch trả nợ vốn vay đã được phê duyệt.

Mặt khác, tại mục 3, Điều 5 - Thứ tự ưu tiên trong phân bổ vốn ngân sách nhà nước giai đoạn 2016-2020 của Nghị quyết số 26/2016/QH14 ngày 10/11/2016 của Quốc hội về Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016-2020 nêu rõ: “Đổi với nguồn vốn nước ngoài, bố trí đủ kế hoạch vốn cho các dự án có khả năng thực hiện và giải ngân theo số vốn ngân sách trung ương đã ký kết Hiệp định của từng dự án trong giai đoạn 2016-2020.

Tại thời điểm này, 4 dự án sử dụng vốn ODA của VEC đều đã hoàn thành thủ tục ký kết Hiệp định vay vốn với các Nhà tài trợ từ trước đó và đều là các dự án trọng điểm, quan trọng quốc gia, có tính kết nối và lan tỏa vùng miền. Do vậy, việc bố trí dự toán NSNN các năm cho các dự án ODA của VEC đối với phần vốn nhà nước đầu tư trực tiếp vào dự án cần phải thực hiện theo Nghị quyết số 26/2016/QH14.

Như vậy, việc tái cơ cấu đầu tư 5 dự án đường bộ cao tốc do VEC làm chủ đầu tư cần phải báo cáo Bộ Chính trị, Quốc hội thông qua làm cơ sở để triển khai các bước tiếp theo.

“Chỉ khi Bộ Chính trị thông qua chủ trương này, VEC mới có thể khẳng định được “sự tồn tại”, trước khi có thể tính đến việc tiếp tục huy động vốn để đầu tư vào các dự án đường cao tốc khác”, một chuyên gia nhận định.

Nguồn: Báo Đầu tư

Tìm theo ngày :

Đánh giá

(Di chuột vào ngôi sao để chọn điểm)
  
Khách online:1658
Lượt truy cập: 85639978